‘నంది’ ధ్యానంలో ఉన్న ఎద్దుగా ఎలా అయింది?

‘నంది’ ధ్యానంలో ఉన్న ఎద్దుగా ఎలా అయింది?

సద్గురు, శేఖర్ కపూర్ శివుని వాహనమైన నంది యొక్క ప్రాముఖ్యత గురించి సంభాషిస్తారు

శేఖర్ కపూర్ నంది, శివుని వాహనంగా నాకు తెలుసు. నంది శివుడు బయటికి వచ్చి తనతో ఏదో చెప్తాడని ఎదురు చూస్తోందా…… ఎమిటది….? నాకు నందిని గురించి మరింత వివరించండి.

సద్గురు: శివుడు బయటికి వచ్చి ఏదో చెబుతాడు అని నంది ఎదురు చూడటం లేదు. అనంతమైన నిరీక్షణకు నంది ప్రతీక. ఎందుకంటే వేచి ఉండటం అనేది అతి గొప్ప ‘సుగుణం’గా మన భారతీయ సంస్కృతి భావిస్తుంది. ఎవరైతే అలా కూర్చుని ఎదురు చూస్తుంటారో, వారు సహజంగానే ధ్యానంలో ఉంటారు. శివుడు ఎదో రేపు బయటకు వచ్చేస్తాడని నంది ఎదురు చూడటం లేదు. ఆయన అలా ఎల్లప్పటికీ ఎదురు చూస్తూ ఉంటారు. మనలోని గ్రాహ్యత స్వభావానికి ఎదురు చూడటం అనేది ఒక ప్రతీక.

నంది శివునికి అతి సన్నిహితుడు. దానికి కారణం ఏమిటంటే ఆయన గ్రాహ్యత స్వభావ సారం. మీరు గుడిలోకి ప్రవేశించే ముందు, మీలో ఈ గుణం ఉండాలి, అలా కూర్చుని ఉండడం. మీరు ఏదో స్వర్గానికి వెళ్ళాలి అనుకోవటం లేదు. మీరు ఏదో సాధిద్దాం అనుకోవటం లేదు. మీరు లోపలికి వెళ్లి కూర్చోవాలి అంతే. అలా అక్కడ కూర్చుని ఆయన మీకేం చేబుతున్నాడంటే, మీరు గుడిలోకి వెళ్ళినప్పుడు ‘ఏదో చేద్దాం’ అనుకోవద్దు. అది, ఇది అంటూ అడగవద్దు. ‘లోపలకు వెళ్లి అలా కూర్చుండి పో’ అని చెబుతున్నారు.

శేఖర్ కపూర్:వేచి ఉండటం , ఎదో జరుగుతుందని అనుకోవడం బహుశా రెండూ రెండు వేర్వేరు విషయాలు అనుకుంటాను, అవునా?

సద్గురు: ఆయనేమీ ఏదో జరుగుతుందని ఎదురు చూడటం లేదు. అలా ఎదురుచూపు, అంతే. ఇదే ధ్యానం – ఉరికే అలా కూర్చోవడం. లోపలి వెళ్లి ఊరికే అలా కూర్చోండి. ఏదో నిద్రలో తూలుతూ కాదు, అప్రమత్తతతో.

శేఖర్ కపూర్: మరి ఆ ఎద్దు కూర్చున్నది, మనం ధ్యానం అనే స్థితిలోనా?

సద్గురు : అందరూ ధ్యానం అంటే అదేదో చేసేది అనుకుంటున్నారు. అది మనం చేసే ఒక పని కాదు. అది ఒక స్వభావం. వాటి మధ్య ఉన్న ప్రాథమిక వ్యత్యాసం అదే. ప్రార్థనలో మీరు మాట్లాడే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ఆయనకు మీరు చేస్తున్న వ్రతాలు, మీ ఆకాంక్షలు ఇంకా ఇలాంటివి ఎన్నో చెప్పే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. కానీ ధ్యానం అంటే మీరు అస్థిత్వం చెప్పేది వినటానికి తయారుగా ఉన్నారు. సృష్టి యొక్క మూల తత్వాన్ని వినడానికి తయారుగా ఉన్నారు. మీకు చెప్పుకోడానికి ఏమీ లేదు. మీరు అలా కూర్చుని ఉన్నారు, అంతే. నంది గుణం కూడా అదే. ఆయన అలా కూర్చుని ఉన్నారు, అప్రమత్తతతో. ఇది చాలా ముఖ్యం, ఆయన అప్రమత్తతతో ఉంటారు. ఆయన కూర్చుని నిద్ర పోవటం లేదు, ఆయన చాలా పూర్తి అప్రమత్తతతో, చైతన్యవంతంగా ఉన్నారు. అంతే గాని ఆకాంక్షలతో, కోరికలతో కాదు. ధ్యానం అంటే అదే. అలా కూర్చుని ఉండిపోవడం, దేని కోసమో కాదు.

మీరు, ఏదో చేయాలనుకోకుండా, అలా కూర్చుని ఉండిపోతే, అస్తిత్వం తన పని తను చేస్తుంది. ధ్యానం అంటే అదే. వ్యక్తి తనదంటూ ఏమీ చేయటం లేదు ఆయన ఉండిపోతాడు. మీరు అలా ఉండిపోతే మీరు అస్తిత్వంలోని అతిపెద్ద అంశాన్ని గురించిన ఎరుకలో ఉంటారు. అది అప్పుడు క్రియాశీలంగా ఉంటుంది. మీరు కూడా దానిలో ఒక భాగమేనని ఎరుకలో ఉండటమే ధ్యానం. నంది ఆ ధ్యానానికి ప్రతీక. ఆయన అందరికీ ‘మీరూ నాలాగా కూర్చోండి’ అని గుర్తు చేస్తున్నారు.

శేఖర్ కపూర్: ధ్యాన లింగం దగ్గర ఉన్న నందిని దేనితో చేశారు అది ఒక లోహంతో చేసినట్లు నాకు తెలుస్తోంది. మరి అది స్టీలా?

సద్గురు: ప్రపంచంలో ఈ విధంగా ఉన్న నంది, ఇదొక్కటేనేమో. చిన్న చిన్న లోహపు పలకలతో తయారైంది. 6 నుంచి 9 అంగుళాల పలకలను అతికించి పై ఉపరితలం తయారు చేసాము. లోపల మేము నువ్వులు, పసుపు, విభూతి, కొన్ని నూనెలతో, కొన్ని రకాల మట్టితో, నింపాము. దానిని నింపడానికి మాకు 20 టన్నుల పదార్ధం పట్టింది. అవి వేశాక, దానిని మూసివేశాం. ఇలా చేయడం వల్ల నందిని ఒక రకమైన శక్తి స్థానాన్ని ప్రకాశిస్తూ ఉంటుంది.

శివ తన ఇంటి పోయినప్పుడు – ది లెజెండ్ ఆఫ్ బద్రీనాథ్

శివ తన ఇంటి పోయినప్పుడు – ది లెజెండ్ ఆఫ్ బద్రీనాథ్

సద్గురు బదరీనాథ్ ఆలయం కథ చెప్తున్నారు. దాని చరిత్ర, వేయేళ్లకంటే పూర్వమే ఆదిశంకరాచార్యులు ఆలయాన్ని ఎలా ప్రతిష్ఠించిందీ వివరిస్తున్నారు.

Sadhguru: బదరీనాథ్ గురించి ఒక పురాణ గాథ ఉంది. ఇక్కడ శివపార్వతులు నివసించారు. అద్భుతమైన ప్రదేశం. సముద్రమట్టానికి 10,000 అడుగుల ఎత్తున ఉంది. ఒక రోజు శివపార్వతులు వాహ్యాళికి వెళ్లి వచ్చారు. వాళ్లు వచ్చేటప్పటికి వాకిట్లో ఓ చిన్న పిల్లవాడు ఏడుస్తూ కూర్చున్నాడు. పిల్లవాడి వైపు చూసిన పార్వతిలో మాతృహృదయం ఉప్పొంగింది. బిగ్గరగా ఏడుస్తున్న పిల్లవాణ్ణి ఎత్తుకోబోయింది. శివుడు, ‘‘పిల్లవాణ్ణి ముట్టుకోకు,’’ అని పార్వతీ దేవిని వారించాడు. ఆవిడ, ‘‘ఎందుకంత క్రూరత్వం, అలా ఎలా అనగలుగుతున్నారు?’’ అని అడిగింది

శివుడు, పార్వతీ దేవితో ఇలా అన్నాడు, ‘‘ఈ పిల్లవాడు మంచి పిల్లవాడు కాడు. మన వాకిట్లో తనంతట తాను ఎలా ప్రత్యక్షమయ్యాడు? చుట్టుపక్కల ఎవరూ లేరు. పోనీ, తల్లిదండ్రుల పాదాల ముద్రలు మంచులో ఎక్కడా కనిపించడం లేదు. వీడు పిల్లవాడు కాడు’’ అని. కానీ పార్వతీ దేవి, ‘‘వీల్లేదు. నాలోని మాతృత్వం పిల్లవాణ్ణి ఇలా ఏడుస్తూ వదిలేయ లేదు’’ అని, ఆమె పిల్లవాణ్ణి ఎత్తుకొని ఇంట్లోకి తీసుకొని వెళ్లింది. ఆమె ఒడిలో కూర్చున్న పిల్లవాడు చాలా సంతోషంగా కనబడ్డాడు, శివుని వైపు ఆనందంగా చూస్తున్నాడు. శివుడికి ఏం జరగబోతోందో తెలుసు. అయినా, ‘‘సరే కానీ, ఏం జరుగుతుందో చూద్దాం’’ అన్నాడు.

పార్వతీ దేవి పిల్లవాణ్ణి సముదాయించింది. అన్నం తినిపించింది. అతన్ని ఇంట్లో వదిలి దగ్గరలోని వేడినీటి బుగ్గల్లో స్నానం చేయడానికి శివునితోపాటు వెళ్లింది. వాళ్లు తిరిగి వచ్చేటప్పటికి ఇంటి లోపలవైపు తలుపుకు గడియ పెట్టి ఉంది. పార్వతీ దేవి ఆశ్చర్యచకితురాలైంది, ‘‘తలుపెవరు వేశారు..?’’ శివుడు ‘‘నేను చెప్పానుకదా? పిల్లవాణ్ణి ఎత్తుకోవద్దని. నీవు పిల్లవాణ్ణి ఇంట్లోకి తెచ్చావు, వాడు లోపలి నుండి తలుపు గడియ పెట్టాడు’’.

పార్వతీ దేవి ‘‘ఇప్పుడేం చేద్దాం’’ అన్నది.

శివుడికి రెండే మార్గాలున్నాయి: ఒకటి, ముందున్న దాన్నంతా దహించివేయడం. రెండు, మరో నివాస స్థానం వెతుక్కోవడం. అందువల్ల ఆయన, ‘‘ఎక్కడికన్నా వెళదాం. ఈ పిల్లవాడు నీకు చాలా ప్రియమైన వాడు కదా. నేను వాణ్ణి ఏమీ చేయను’’ అన్నాడు.

ఆ విధంగా శివుడు తన నివాసం కోల్పోయాడు. శివపార్వతులు ఆ ప్రాంతమంతా తిరిగారు. తగిన చోటు కోసం వెతికారు. చివరికి కేదార్‌నాథ్ లో స్థిరపడ్డారు. మరి ఇదంతా ఆయనకు ముందే తెలియదా? అని మీరు అడగవచ్చు. మీకెన్నో విషయాలు తెలుసు, కాని మీరు వాటినలా జరగనిస్తారు.

ఆది శంకరాచార్యులు – బదరీనాథ్

ఇక్కడి ఆలయాన్ని నిర్మించింది ఆదిశంకరాచార్యుల వారు కాబట్టి బదరీనాథ్‌కు ఒక చారిత్రక ప్రాముఖ్యం కూడా ఉంది. ఆదిశంకరులు వెయ్యేళ్లకు పూర్వం కేరళలోని కాలడిలో జన్మించారు. ఆయన బాలమేధావి. మానవాతీత సామర్థ్యాలున్న అత్యద్భుతమైన పండితుడు. రెండేళ్ల వయస్సులో సంస్కృతంలో ధారాళంగా మాట్లాడేవాడు, రాసేవాడు. నాలుగేళ్ల వయస్సులో వేదాలు అప్పజెప్ప గలిగాడు. పన్నెండేళ్ల వయస్సులో సన్యాసం తీసుకొని ఇల్లు వదిలిపెట్టాడు. అంత చిన్న వయస్సులో కూడా శిష్యుల్ని సంపాదించి ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రాన్ని పునః స్థాపించడానికి దేశమంతా పర్యటించడం ప్రారంభించాడు.

ఆదిశంకరులకు మార్గదర్శకుడు గౌడపాదులు. ఆయన మార్గ దర్శకత్వంలో శంకరులు సాటిలేని కృషి సాగించారు. గౌడపాదులు కూడా మన సంప్రదాయంలో భాగం. ఆయన అసమానమైన గురువు. కాని ఆయన బోధనలనెప్పుడూ ఎవరూ రాయలేదు. తన బోధనలను ఎవరూ రాయకుండా ఆయన జాగ్రత్త తీసుకున్నాడు. వేలాదిమందికి ఆయన బోధించి ఉంటాడు. కాని ఆయన పదిహేను, ఇరవైమందిని ప్రధాన శిష్యులుగా తయారుచేశాడు. ఈ గొప్ప వ్యక్తులు దేశంలో ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రాన్ని పునః స్థాపించారు. వాళ్లు కొత్త మతాన్ని స్థాపించలేదు. అనేక విధాలుగా ఈశా కృషి, ఉద్దేశం కూడా అదే. ఒక కొత్త మతాన్నో, కొత్త మత గ్రంథాన్నో స్థాపించడం కాదు. ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రాలను జీవితంలో భాగంగా, మానవుడి అంతరంగాన్ని పెంపొందించేవిగా స్థాపించాలని.

బదరీనాథ్ ఆలయాన్ని నిర్మించింది ఆదిశంకరులు. ఆయన అక్కడ తన సొంత ఊరి మనుషుల్నిపూజారులుగా ఏర్పరిచాడు. ఈ నాటికీ, ఆ ఆలయంలోని పూజారులు, అప్పట్లో ఆదిశంకరులు అక్కడ నెలకొల్పిన కుటుంబాల వారసులే. ఈ ఆలయంలో పూజారులని ‘నంబూద్రీ’ లంటారు. ఒక సందర్శనానికి ఈ ప్రాంతం అద్భుతమైన స్థలం. పట్టణం అంత గొప్పగా ఉండదు. కాని పరిసరాలు అద్భుతంగా ఉంటాయి. గోవింద్ ఘాట్ నుండి బదరీకి కారు ప్రయాణం అత్యద్భుతంగా ఉంటుంది. ఇది సుమారు 25 కిలో మీటర్ల దూరం ఉంటుంది. ప్రపంచంలో అటువంటిది మరొకటి ఉండదు. నేను ఎన్నోచోట్లకు ప్రయాణించాను కాని, ఈ 25 కి.మీ. ప్రయాణం మాత్రం అసాధారణం. పర్వతాలెలా ఉన్నాయో వర్ణించడానికి మాటలు చాలవు.

హిమాలయాలకు వెళ్ళడంలోని అంతరార్ధం ఏదో సాధించడానికి కాదు. లయమై పోవడానికి ఇదొక గొప్ప అవకాశం.

కాలడి నుండి బదరీనాథ్‌కు 3000 కిలోమీటర్లకు పైగా కాలినడక. ఆదిశంకరులు కేవలం దక్షిణం నుండి ఉత్తరానికే కాదు తూర్పు నుండి పడమటికి కూడా అంతదూరం నడిచారు. భారతదేశం కింది నుండి పైకి, పైనుండి కిందికీ మూడుసార్లు, తూర్పు నుండి పడమటికి ఒకసారీ నడిచారు. ఒకసారి ఆయన ఉత్తరాపథంలో ఉన్నప్పుడు, అయన తల్లికి మరణ దశ ఆసన్నమైన దని ఆయన అంతరంగం చెప్పింది. ఆమె మరణ సమయంలో ఆమె దగ్గరుంటానని, ఆయన ఆవిడకి వాగ్దానం చేశారు. అప్పుడే ఆమె ఆయనకు 12 సంవత్సరాల వయస్సులోనే సన్యాసం తీసికోవడానికి అనుమతించింది. ఆయన తల్లి జబ్బు పడిందనిపించగానే హుటాహుటిన తల్లివద్దకు నడిచివచ్చారు. మరణ సమయంలో తల్లి దగ్గర ఉన్నారు. కొద్దిరోజులు తల్లితో గడిపి, ఆమె మరణించిన తర్వాత మళ్లీ ఉత్తరాదికి నడిచి వెళ్లిపోయారు. హిమాలయాలకు వెళితే మీరు ఆశ్చర్యపోతారు. ఎవరైనా ఇంతింత దూరం, ఈ హిమాలయాల్లో ఎలా నడవగలరు? అందులో ఎంత ప్రయత్నం ఉందో ఊహించుకోండి. మోటార్ వాహనాలపై ప్రయాణం ‘తీర్థయాత్ర’ అన్నది లేకుండా చేసింది. మీరు నడిచినట్లయితే అది మీ జీవితాన్ని నిజంగా సుస్థిరపరుస్తుంది.

హిమాలయాలకు వెళ్ళడంలోని అంతరార్థం ఏదో సాధించడానికి కాదు. లయమై పోవడానికి ఇదొక గొప్ప అవకాశం. లయమవ్వ లేకపోయినా కనీసం మన ఉనికి ఎంత చిన్నదో అని అయినా తెలుసుకోగలగాలి. వేలాది సంవత్సరాల క్రితం రోడ్లూ, కార్లూ, బస్సులూ లేని కాలంలో, ఈ పర్వతాల మొదలు చివర తెలుసు కోవడానికి మ్యాప్ లు కూడా లేనికాలంలో, ప్రజలు ఈ పర్వతాల్లో ప్రయాణించారంటే మీరు నమ్మగలరా? కేవలం నడుస్తూ, వెళ్లడమే. మీరు యోగమార్గంలో నడవదలచుకుంటే ఇలా ఉండగలగాలి. అంతం ఎక్కడో తెలియదు, నడుస్తూ పొండి. ‘‘అది ఎక్కడ ఆరంభమవుతుందో, ఎక్కడ అంతమవుతుందో నాకు అవసరం లేదు. నేను అక్కడికి చేరే వరకు నడుస్తాను, నడుస్తూనే ఉంటాను.’’ మనిషిలో ఇటువంటి వైఖరీ, శక్తీ లేకపోయినట్లయితే ఆధ్యాత్మిక మార్గం లో నడవడం అసాధ్యం.